Categorie: Archief

Heideweg 8

Temming in de oorlog

Herinneringen van Marie Nijenhuis-Temming.

Marie is de oudste van de 5 kinderen van Willem en Doortje Temming-Rouwhorst en 10 jaar oud toen de oorlog uitbrak.
Ze herinnert zich nog goed dat aan het eind van de Heideweg bij Hilferink, huidig adres Heideweg 14, een zoeklicht stond en dat daarbij een kampement van Duitsers gelegen was.

Marie vertelt; moeder werd gedwongen om de was van de soldaten van dit kampement te doen. Iedere maandag werd er een berg was afgeleverd en er werd verwacht dat dat weer schoon terug kwam. Gelukkig kregen we er wel de zeep bij. Zeep was schaars en op de bon dus we hielden natuurlijk veel zeep voor eigen gebruik achter.
Iedere week moesten we weer die zware pakken wassen, dan hing buiten alles weer vol met was van de vijand.
Op de fiets of met paard en wagen werd door moeder de was weer schoon terug gebracht naar het kampement. Ondanks dat het de vijand was, waren de soldaten aldaar dankbaar en vriendelijk en stopten moeder als dank levensmiddelen toe. Toen moeder dat eenmaal ervaren had nam ze bij iedere was aflevering alle kinderen mee. De soldaten, vaak zelf een gezin in het thuisland,  speelden met de kinderen en gaven hen suiker en koekjes.

Fiene Krabbenborg-Temming heeft vaak vertelt dat er aan het eind van de oorlog 2 Duitse deserteurs bij hun huis aan kwamen voor onderdak. Van vader mochten ze in de hooiberg slapen. De volgende morgen zag vader Duitse officieren aankomen en waarschuwde de jongens dat ze waarschijnlijk gezocht werden. Door de velden zijn ze weggeslopen, juist op tijd. Vader kreeg een geweer tegen het hoofd gezet maar wilde niet zeggen dat hij aan deserteurs onderdak had geboden waarop de officieren door de hooiberg (de verwachtte slaap- / verstopplek) begonnen te schieten.

Vader verrichte wat hand en spandiensten voor het verzet. De kinderen wisten hier toen niets van maar zowel Marie als Fiene herinneren zich de geheimzinnige sfeer die er vaak hing.

Varsseveldseweg 105

Kerkstraat 66

Rietberg, Toebeshof 10

Herman Rietberg, zoon van Johannes Rietberg en Hermina Esseling, is geboren 05-12-1903 in de Harreveldse Heide aan de Kroosdijk, bij Knippers. Naast de boerderij werd hier ook het vak van klompenmaker uitgeoefend en hier leerde Herman het vak.
Boeren hadden een z.g.n. langwagen waarmee zij zelf de gehakte boom naar de klompenmaker vervoerden. Voor een flinke boom werd 3,5 gulden betaald.
Later kwamen er z.g.n ‘sjouwers’ o.a. Eskes uit Mariënvelde en houthakkers (Lubbers), zij brachten de bomen naar de klompenmakerij.

Een boom werd met een kortijzer aan stukken gezaagd, daarna werd zo’n stuk met een speciale bijl, deze zat iets naast de steel, ‘kant’ geslagen. Dit half gerede product ging naar binnen en werd bewerkt met een paalmes zodat er model aan kwam.

Vervolgens ging het stuk naar de holbank waar met hamer en beitel het stuk werd uitgehold. Het mes welke hiervoor werd gebruikt, had een opstaande kromme neus en een lange houten steel. Hierna moest de klomp enige tijd drogen en werd het verder afgewerkt met een paalmes. Het slijpen van de messen gebeurde op een zandsteen.

Herman (Manus) Rietberg trouwde met Anna Meekes en de eerste vijf jaar van hun huwelijk woonden zij boven café de Boer. Ze kregen vijf kinderen, Lies, Henk, Ria, Joop en Ans.

Samen met Herman Meulenbeek bouwde Herman Rietberg in 1935, toen de mechanisatie begon, een klompen werkplaats aan de huidige Toebeshof 10. (Later bouwde Herman een woonhuis naast de werkplaats.)

Ze kochten moderne machines aangedreven door benzinemotoren en er waren ook mensen in dienst, Bernard Karnebeek, Bernard Meulenbeek, Toon Schoppen en Willem Wolters (Schutten).
Afrekenen met houtsjouwers en houthakkers gebeurde op zondag na de kerkdienst.

Herman Meulenbeek stapte op een gegeven moment uit de zaak, hij werd vertegenwoordiger in machines en Herman Rietberg ging alleen verder met de klompenmakerij.

Toen in 1953 de trambaan langs de Grinte (de huidige Twenteroute) opgeheven werd, kocht Herman een deel van de rails van de trambaan en plaatste deze op zijn houtopslag. Hij zette er een lorry op en zo bracht hij de bomen naar de afkortzaag. Later ging Herman, met hulp van zoon Henk, zelf populieren kopen en zagen. (kettingzaag).

Herman was een vakman, ieder jaar nam hij deel aan vakwedstrijden in Sint Oedenrode. De klompen werden niet alleen aan particulieren verkocht maar ook aan CAVV Harreveld, ten Bras in Zieuwent en aan groothandel Tiegelaar in Havelte (Friesland).

Een half jaar nadat Herman zijn eerste AOW mag ontvangen wordt hij ziek en hij overlijdt op 23-09-1969. Omdat modern schoeisel de klompen van de markt beginnen te verdringen, geeft hij zoon Henk het advies de klompenmakerij niet voort te zetten.

In 1974 heeft Henk de klompenmakerij verbouwd tot woonhuis.

2025   Opgetekend door Jos Krabben n.a.v. een interview met Henk Rietberg

De Bothweg 15

Toebeshof 2

In deze naoorlogse gemeente woning heeft vanaf 1950 tot 2022 de familie Rouwhorst gewoond. Bernard en Jo Rouwhorst-Zengerink met hun 5 kinderen Marja, Brigitta, Johnny, Marcel en Ilona.

Bernard Rouwhorst ☼ 01-04 1912 † 26-03 1982

Jo Rouwhorst-Zengerink ☼ 15-12 1914 † 05-07 2009

Bernard Rouwhorst en Jo Zengerink hebben elkaar ontmoet tijdens de Tweede Wereldoorlog 1940-1945 in het Noodhospitaal in Harreveld. Dit Noodhospitaal is op 1 november 1944 opgetuigd door het Nationaal Rode Kruis en is dan gevestigd in de gebouwen van het Sint Vincentiusgesticht in Harreveld.

Bernard zat in het verzet en verschool zich in het Noodhospitaal. Jo Zengerink afkomstig uit Hengelo (Overijsel) werkte daar in de verpleging. Toen Duitsers in het Noodhospitaal een inval wilden doen op zoek naar onderduikers heeft Jo hen gemaand te vertrekken omdat er Tyfus heerste. De zoekactie werd afgebroken…

De bewoningsgeschiedenis van Heideweg 9

Hoe moet ik het overzicht lezen? Deze bewoningsgeschiedenis is het resultaat van noeste en volhardende arbeid van Anton Stortelder. Om het overzicht goed te kunnen lezen is het verstandig om de inleiding van zijn boek ‘Bewoningsgeschiedenissen van boerderijen in Harreveld’ door te nemen welke u ook op deze site vindt.

Heideweg 14

Geschiedenis van Heideweg 14.
Door Gerard Hilferink, juli 2026

Mijn vader is Gerrit Hilferink. Geboren in 1901 op boerderij ‘de Hoeve’ aan de Aaltenseweg in Halle. In 1916 verlaat hij het ouderlijk huis en wordt boerenknecht op verschillende boerderijen in Heelweg en Sinderen.
Rond 1924 gaat hij wonen bij Derk Jan Gussinklo en Sientje Hilferink. Sientje is een oudere zus van mijn vader Gerrit. Zij wonen op de boerderij F83 (nu Heideweg 9), dus tegenover de latere boerderij Heideweg 14.

Op 30 november 1923 koopt mijn vader Gerrit Hilferink van B. Rouwhorst en J. Klumperink, beiden wonend in Zieuwent, twee stukken grond, kadaster nummers sectie E 4538 en 4539. In de koopakte staat dat het hier gaat om heidegrond.

Op 28 april 1925 koopt Gerrit Hilferink wederom 2 percelen grond, nu van J. B. Kolkman uit Zieuwent. Kadaster sectie E nummer 3143 en 3144. Ook nu staat in de koopakte dat het gaat om heidegrond. Deze koopaktes zijn opgemaakt door notaris L. A. J. Hensen in Lichtenvoorde. Gerrit Hilferink krijgt toestemming om deze grond te ontginnen en op 7 januari 1927 krijgt hij van het gemeentebestuur in Lichtenvoorde toestemming om op de percelen sectie E nummer 4538 en 4539 een boerderij te bouwen. De boerderij wordt gebouwd door aannemersbedrijf H. J. ter Maat uit Halle. Dit is een zwager van mijn vader Gerrit.

Op 2 juni 1927 trouwt Gerrit Hilferink met Johanna Willemina Gussinklo, geboren op 27 mei 1905 in Varsseveld. Dit zijn mijn ouders. Uit dit huwelijk zijn de volgende kinderen geboren;
in 1928 Gerrit Marinus; 
in 1931 Cristina Frederica; 
in 1932 Johanna Willemina;
in 1943 Gerard Christiaan;
in 1943 Erich Jan.

In 1959 is mijn vader plotseling overleden en omdat niemand van de kinderen interesse had om de boerderij voort te zetten heeft mijn moeder de boerderij in 1961 verkocht aan
T. van Uem uit Westendorp en is zelf met haar zoons Gerard en Jan in Westendorp gaan wonen.

Hoe de familie van Uem in Harreveld kwam.

Theo en Marie van Uem trouwen in 1947 in Groenlo, waar Theo is geboren (café Van Uem Grolzicht). Marie Heming is geboren in Lievelde.

Na hun huwelijk vestigen zij zich in Westendorp. Er worden 5 kinderen geboren, t.w. 3 dochters en 2 zoons. Na 15 jaar in Westendorp te hebben gewoond koopt Theo een boerderij in Harreveld aan de Heideweg.

De familie Van Uem woont anno 2024 nog steeds aan de Heideweg 14. 

De familienaam Van Uem (Van Udem, Van Uhm, Van Uum en alle varianten) is zonder enige twijfel afgeleid van de Duitse plaatsnaam Uedem. De stamvader is iemand uit Uedem geweest en die naam is de familienaam van hem en zijn nageslacht geworden. Uedem is een plaats en gemeente in het westen van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen.De plaats ligt in Kreis Kleve in de regio Nederrijn. (Bron: Stichting voor Genealogie en Geschiedenis tussen Rijn en IJssel.)

De bewoningsgeschiedenis van Landstraat 20, voorheen Heideweg 16

Hoe moet ik het overzicht lezen? Deze bewoningsgeschiedenis is het resultaat van noeste en volhardende arbeid van Anton Stortelder. Om het overzicht goed te kunnen lezen is het verstandig om de inleiding van zijn boek ‘Bewoningsgeschiedenissen van boerderijen in Harreveld’ door te nemen welke u ook op deze site vindt.